TARZForum.com - Her Konuda Senin Tarzın! - Tekil Mesaj gösterimi - Bilgisayar Nedir? Bilgisayar Ne işe Yarar?

**ExELaNCE** · 11 Temmuz 2025, 00:19

1.1 Bilgisayar Nedir?

Bir kişisel bilgisayar (PC) basit olarak veri (data) işleyen bir makinedir. Tüm diğer makinelar gibi kendisine söylenen işleri yapar. Bilgisayar deyince masamızın üzerinde duran klavye, ekran ve ekranın altında bulunan kasa (case) dediğimiz bölümlerden oluşan bir makine aklımıza gelmektedir.

Bu makinalar kişisel bilgisayar (Personel Computer) olarak adlandırılır. Birçok bilgisayar türü olmasına rağmen biz bilgisayar deyince Kişisel bilgisayar'ı kastetmekteyiz.

1.2 Bilgisayarın Gelişimi ve Tarihçesi

Son 45-50 yıldır insanlığın hizmetinde olan bilgisayar, artık hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Bankalardan kartlarla para çekebilmemiz, elektronik bilgi-işlemle telefonlarla kaliteli görüşme yapabilmemiz ve burada sayamadığımız daha bir çok kolaylık hep bilgisayar sayesinde hayatımıza girmiştir.
Okuma Parçası:
Bilgisayar Teknolojisinin Hayatımıza Etkileri
Bilgisayar kontrollü fabrikalar ile endüstrideki üretim patlamıştır. Günümüz ticareti, hızlı para transferi yapabilen banka bilgi işlem ortamı ile coğrafi sınır ve zaman farkı tanımaz hale gelmiştir. Sıradan bir öğrenci, Internet gibi bilgi ağları ile kütüphaneler dolusu bilgiye anında uluşabilmektedir. Medya, iletişim sektöründeki hızlı ses ve görüntü taşımacılığı ile dört bir yandan çevremizi kuşatarak yoğun bir bilgi bombardımanı yapmaktadır.

Mimarlık ve mühendislik sektörü, hertürlü tasarım alanına uygun bilgisayar ve programlar ile üretim gücünü daha verimli kullanabilmektedir. Günümüzde görsel yönden zengin eğitim programları ile eğitim ve öğretim dünyasının oluşmasının sebebi bilgisayar teknolojisidir. Bilgisayar teknolojisindeki hızlı gelişmeyi daha iyi anlayabilmek için bir karşılaştırma yaparsak; bilgisayar teknolojisi gibi hava taşımacılığı teknolojisi de gelişseydi bakın neler olurdu; bugünkü sıradan 250 yolcu kapasiteli bir yolcu uçağının maliyeti ile 2000 kişi taşıyabilen bir uçak yapılabilir, bu uçakla İstanbul'dan New York'a yarım saatte gidilebilir ve yolculuk süresince sadece 2 litre yakıt harcanırdı. .

İlk bilgisayar askeri uygulamalarda kullanılmak üzere 1940'larda Pensilvanıya Üniversitesinde üretildi. 18.000, adet elektronik tüp kullanılarak yapılan ilk elektronik bilgisayar ENIAC 30 ton ağırlığında, 167 m2 büyüklüğündeydi ve 150 KW güç harcıyordu. ENIAC saniyede 5000 toplama işlemi yapabiliyor fakat aşırı ısınma sebebiyle bir kaç dakika içinde arızalanıyordu. Zamanla boyutları küçülen bilgisayarın gelişen teknolojiyle beraber fiyatıda düştü. 1975 yılında üniversite ve büyük şirketler dışında kullanılabilecek kadar ucuz ilk bilgisayar ALTAIR 8800 satışa sunuldu. ALTAIR 8800'de ekran yerine oldukça kullanışsız bir panel, klavye yerine ise bir anahtar grubu bulunuyordu. Kullanışlı olmasa bile ALTAIR, bilgisayarın herkes tarafından alınabilecek kadar ucuz olabileceğini göstermesi bakımından önemli bir adımdır. 1977 yılında ilk kez piyasaya çıkan Apple bilgisayarları ise bir evin garajında iki arkadaş tarafından üretilmiştir. Ekran olarak televizyon kullanılmasına rağmen Apple'ın bir klavyesi vardı.

Artık herkesin sahibi olabileceği kişisel bilgisayarlar (PC-Personel Computer) dönemi başlamış oldu70'lerin sonuna doğru kişisel bilgisayarların, elektronik sanayisinde yerinin büyük olacağı anlaşılınca, ileride bilgisayar dünyasının mavi devi olarak anılacak olan IBM, 1981 yılında ilk IBM PC'yi piyasaya sürdü. Dört yıl içinde bir milyon PC satıldı. 1980'lerinortasında bir çok firma IBM gibi bilg,isayar üretmeye başladı ancak bu bilgisayarlar "IBM uyumlu bilgisayar"lardı. IBM kendi ürününe benzer ürünler üreten firmalarla rekabet etmek zorunda kaldı. Günümüzde bir çok alanda kullanılan birbirinden farklı bilgisayarlar olmasına rağmen biz bilgisayar deyince IBM uyumlu PC (Personel Computer)'yi kastetmekteyiz.

Bilgisayarlar kullanım alanlarına göre ikiye ayrılır:

1. Özel amaçlı bilgisayarlar: Hangi amaçla yapıldıysa sadece o alanda hizmet verebilen bilgisayarlardır. Elektronik müzik aletleri, robotlar, veya günlük hayatımızdaki elektronik çamaşır makinaları gibi ev araçlarını özel bilgisayarların kullanım alanlarına örnek gösterebiliriz

2. Genel amaçlı bilgisayarlar: Programlanacak her işi yapabilen bilgisayarlar. Aşağıda bu gruba giren bilgisayarlar sınıflandırılarak anlatılmıştır.

a) Kişisel Bilgisayarlar (Personal Computer-PC) (veya Mikrobilgisayar): Genellikle tek kişi tarafından kullanılan bilgisayarlardır. Bu yüzden bu bilgisayarlara kişisel bilgisayar yani PC denir. Mikro bilgisayarlar 1970'li yıllardan sonra yaygınlaşmış ve bir çok kullanım alanı bulmuştur. Daha öncede belirtildiği gibi bizim üzerinde çalışacağımız, kullanımını öğreneceğimiz bilgisayar türü PC'dir. Öğrenilmesi ve kullanımı diğer bilgisayarlara kıyasla daha kolay olduğundan hemen hemen her yerde karşılaşabiliriz.

b) Mini Bilgisayarlar (Frame): PC'nin aksine çok kullanıcı bir bilgisayar türüdür. Uygun bir klavye ve ekranla en fazla 100 kişi aynı anda kullanabilir. Banka şubelerindeki bilgisayar bu tür bilgisayarlara iyi bir örnektir.

c) Ana bilgisayar (Main Frame): 100 kullanıcıdan daha fazlasına hizmet veren bilgisayarlardır. Çok büyük işyerlerinde kullanılır.

d) Süper Bilgisayar: Kullanıcı sayısı çok olmamakla beraber çok yüksek işlem hızı gerektiren bilimsel çalışmalarda kullanılır. Büyük üniversiteler veya NASA gibi bilimsel kurumlarda kullanılmaktadır. Ülkemizde de TUBİTAK bir süper bilgisayar kurulması için çalışmalar başlatmıştır

Okuma Parçası: Bilgisayarların Kullanım Alanları
Ticari sahada; müşteri ve stok takibi ile muhasebe işlemlerinde, eğitimde; bilgiye daha kolay ulaşmak için bilgi bankası denilen eğitici-öğretici CD-ROM ve eğitim programlarını kullanmada, bankacılıkta; para takıbı ve transferi ile buna bağlı olan müşteri hizmetlerinde, tıpta; teşhisi kolaylaştırmak için araştırma, anket ve analizlerde, temel bilim dalları olan matematik, fizik, kimya biyolojide; araştırma çalışmalarında, sosyal bilim dallarında ise gözlemler sonucu elde edilen bilgilerin değerlendirilmesinde. haritacılık ve mimarlıkta; yüksek kaliteli çizimlerde, animasyon (çizgi film) çalışmalarında, film montaj ve efektlerinde, beste çalışmalarında, yazılı ve görsel medyada kısacası anlatmakla bitiremeyeceğimiz bir çok alanda ve tabi ki eğlence amaçlı oyun kullanımında bilgisayarlar vazgeçilmezdirBilgisayar teknolojisinin çok hızlı geliştiğinden daha önce bahsetmiştik.

Günümüzde artık popüler iki bilim dalı olan genetik bilimi ile elektronik, yapay zekaya sahip organik bilgisayarlar üzerinde çalışmaktadırlar. Zaten 1980'lerin sonunda Japonya'da silikon elektronik bileşenlerin (transistör,diyot gibi), organik modelleri basit protein molekül gruplarından da olsa üretilmiştir. Birkaç yıldan beri tıpta yaşanılan gelişmeler (örneğin protez bir el ile insan beyninin iletişim kurmasında, tekerlekli sandalyeye komut vermede) insanoğlunun yaşamının gelecekte nasıl olacağı konusunda ipuçları vermektedir. Biz insanlar, bu yüzden bilgisayar teknolojisindeki ilerlemeleri birazda tedirginlikle takip etmekteyiz.

1.3 Girdi-İşlem-Çıktı Prensibi:

Bir sistem eğer her seferinde aynı şekilde işlem görüyorsa çıkış yalnız girişe bağlıdır. Bu işlem donanım, yazılım ve çevre birimlerinden oluşan bütün bir bilgisayar sistemi için çok daha karmaşıktır. Bunun temel sebebi PC'nin girdi-işlem-çıktı prensibine göre çalışan birçok alt sistemden oluşuyor olmasıdır. Bir sistemin çıkışı (örneğin ekran kartının çıkış sinyali) bir diğer sistemin girişidir (bu durumda monitörün). Bilgi işleyen her sistemi en azından üç seviyeye ayırmak mümkündür: Girdi veya veri kabul etme, veri işleme ve sonuncu olarak çıktı olarak verilmesi. Eğer sistem bunlara ek olarak veriyi tutabiliyorsa veri saklama denen bir dördüncü bileşen daha bunlara eklenir.
PC'nin içinde takılı veya dışarıdan ona bağlı cihazlar "Girdi ve Çıktı (I/O-Input/Output)",
"İşlem(Processing)" veya "Saklama (Kaydetme) (Storage)" işlev gruplarından birine dahildir.

1.4 Bilgisayar Birimleri Arası Haberleşme :

Bilgisayarda birimler arası haberleşme basit olarak elektriksel sinyalleşme ile olmaktadır. Bilgisayar birimleri birbirleriyle hepsi büyüklüğü 5 volt olan sinyallerler haberleşir. Zaman eşit aralıklara bölünmüştür. Buna birim zaman diyoruz. Örneğin Pentium 100 işlemcide işlemcinin dışında saniyenin 50 milyonda birine işlemci içinde ise 100 milyonda birine eşittir. Birim zamanda elektrik ya 5 volt yada 0 volt değerlerini alabilir. Bu durum matematiksel olarak 1 ve 0 durumlarına karşılık gelmektedir. İşte bu 1 veya 0 olma durumuna BIT denir. Sekiz tane bite ise BYTE (bayt) denir.

Bilgisayar ortamında bir byte bir karakteri temsil eder. Bir disket 1,44 MB (Megabayt=Milyonbayt) kapasitesinde olduğuna göre bu demek ki bir diskete 1.440.000 karakter bilgi kaydedilebilir. Bilgisayarla ilgili bir çok cihazda (disket, harddisk, ekran kartı ve RAM) bu cihaza ait kapasite özellikleri Byte cinsinden belirtilmiştir.
Kısaltma Açık Tanımı Yaklaşık Değeri Değeri
KB Kilobyte 1.000 byte 2^10=1.024 byte
MB Megabyte 1.000.000 byte 2^20=1.048.576 byte
GB Gigabyte 1.000.000.000 byte 2^30=1.073.741.824 byte

Yukaridaki şekilde byte ve katlarının daha iyi anlaşılması için günlük hayatımızdan örnekler verilmiştir.
Bilgisayarla ilgili bir çok cihazda (disket, harddisk, ekran kartı ve RAM) bu cihaza ait kapasite özellikleri Byte cinsinden belirtilmiştir.

1.5 Donanım - Yazılım :

Bilgisayar ortamı iki ana bileşene ayrılır. Bunlar Donanım (Hardware) ve Yazılım (Software) dir. Donanım denilince anlaşılması gereken bilgisayarın fiziki görünümüdür. Bunu açacak olursak bilgisayar kasası (ve içindekiler: anakart, RAM, ekran kartı vs.), ekran (veya monitör), klavye, mouse, yazıcı (printer), tarayıcı (scanner), hoparlör-mikrofon gibi birimler bilgisayar ortamının donanım bileşenini oluştururlar. Yazılım ise bilgisayarın kullandığı programların genel adıdır. Bu programlara ise örnek olarak işletim sistemleri, kelime işlemci programlar, elektronik tablolama programları ve tabi ki oyunları verebiliriz. Bir bilgisayarda verimli çalışmanın koşulu uygun donanıma uygun yazılımdır. Günümüz teknolojisine ait bir bilgisayar ile çalışırken kullanılan programlar yıllar öncesine ait ise yazılım gelişmelerine ayak uyduramamışız demektir. Tersine bir durum yani günümüze ait bir yazılım için mutlaka yeni bir bilgisayar gerekmektedir. Eski bilgisayarımızla sadece onun üretildiği döneme ait yazılımları verimli kullanabiliriz. Donanım teknolojisindeki gelişmeler yazılımların daha çok işlevinin olmasının sağlar, yazılım sektöründeki gelişmeler ise daha iyi bir donanıma ortam yaratır kısaca hem donanım hem de yazılım sektörü sürekli birbirlerinin sınırlarını zorlarlar.

Okuma Parçası: Ergonomik Bir Çalışma Ortamı Nasıl Olmalı

Ergonomik bir çalışma ortamı sağlığınız açısından önemlidir. Uzun süre klavye kullanmak, karpal tünel sendromu denilen bir rahatsızlığa yol açabilmektedir. Elinizi uzun süre doğal olmayan bir açıda tutmanız sonucu sinirler etkilenmekte ve acı vermektedir. Bundan sakınmak için yapabilecekleriniz şunlar: Öncelikle sandalye ve masanız rahat olmalı, dizleriniz 90 derece açıyla kıvrılmalı, klavyeyi kullanırken dirsekleriniz de yine 90 derecelik bir açı yapmalıdır. Klavyeniz için bir el desteği alırsanız, elleriniz bilekten yukarı ve aşağı doğru kıvrılmayacaktır. Fareniz için de yine el desteği olan bir fare altlığı almayı düşünün. Monitör göz hizasının biraz altında olmalı ve yaklaşık bir kol boyu kadar uzaklıkta durmalıdır.

Monitöre bakarken gözlerinizi daha az kırparsınız ve gözleriniz daha çabuk yorulur. Bu nedenle sık sık mola vermeli, gözlerinizi uzağa odaklayarak dinlendirmelisiniz. Monitörün parlaklık ve kontrast ayarlarının aşırı değerlerlere getirilmesi, ayrıca ekrandan yansıyan çevredeki ışıklar gözlerinizi yoracaktır. Buna karşı bir ekran filtresi kullanabilirsiniz. Ekrandaki görüntünün interlaced (titreşimli) denilen şekilde oluşturulması da, özellikle titreşen floresan lambalar ışığında, gözlerinizi rahatsız edecektir. Bunu engellemek için ekran kartınızın ve monitörünüzün kullanım kitaplarına başvurun ve non-interlaced (titreşimsiz) modda çalışmasını sağlayın. Bilgisayar başında saatlerin nasıl geçtiğini farkedemeyebilirsiniz, ara sıra temiz hava almanız faydalı olacaktır. Eğer el bileklerinizde bir ağrı hissederseniz zaman geçirmeden bir doktora başvurun, çünkü durum daha fazla kötüleşmeden erken teşhisle önlem alınabilir.

1.6 Bir PC (Personel Computer - Kişisel Bilgisayar)'nin Görünümü

Bir PC sistemi yandaki şekilde de görüldüğü gibi mönitör, bilgisayar kasası, klavye ve fareden oluşur. Bu birimler temel bir bilgisayar sisteminde olması gereken parçalardır. Bunların yanı sıra bu sisteme ek olarak yazıcı, oyun kolu (Joyistic), hoparlör-mikrofon, kamera, kesintisiz güç kaynağı ve tarayıcı gibi birimler takılabilir. Bilgisayar sisteminde Microsoft Windows işletim sistemi çıkmadan önce standart olarak fare bulunmuyordu. Windows grafik bir kullanıcı arabirimine sahip olduğundan bu arabirimden sadece fareyle yararlanılabileceği için farede artık temel birimler arasına katılmıştır.

Daha önce bilgisayarın girdi-işlem-çıktı prensibiyle çalıştığı belirtilmişti. Buna göre girdi için gerekli olan giriş ortamı klavye ve fareden, çıktı için gerekli olan çıkış ortamı ekrandan ve işlem için gerekli olan ortam ise bilgisayar kasasından oluşmaktadır. Bu arada saklama (veya kayıt) ortamından da bahsedilmişti ki bu ortamın bileşenleri de yine bilgisayar kasasında bulunmaktadır.

1-) Monitör :

Monitörler, çoğu zaman ekran olarakta bilinen,ğörüntüleri oluşturan,içeren ve sunan bir araçtır. Bilğisayarların çoğunda katod ışınlı monitörlerin görüntü oluşturma mantigi TV ile aynidir. LCD - Liquid Crystal Display - ve gaz plazma monitörler ise daha hafif ve az yer kapladiklari icin,çogunlukla taşinabilir sistemlerde kullanilirlar. Monitör,grafik kartlari ile bilgisayarin temel görüntü sisteminin bir parcasidir.

2-) Klavye :

Klavye, bilgi girişi yapilan en yaygin girdi aygitidir. Klavyeler genelde bir daktiloya benzemektedir. Klavyeler cok cesitli olsalarda birbirlerine benzerler. F ve Q klavye olarak 2'ye ayrilir. Ençok kullanilan klavye Q klavyedir. Q klavyede türkce karakterler bulunmasina ragmen ingilizce yazima daha uygundur. F klavye ise türkçe yazim karakterlerine cok uygun olup daha once daktilo kullanip sonradan bilgisayara gecenlerin tercihidir.

3-) Mouse ( Fare ):

Klavyeden sonra, bilgisayarlarda kullanılan en yaygın girdi aygıtıdır. Bilgisayar programlarinin özellikle windows altında çalışanları mouse gereksinimi duymaktadır.Burada icon adı verilen resimsel sembollere kliklenerek iconun ait oldugu program calısmaya başlar. Mouse muhendislikte ve herturlu grafik tasarim programlarinda oldukca sık kullanılır. Yaygın olarak iki tip mouse kullanilir .Mekanik ve optik olarak ikiye ayrilir. En fazla mekanik mouse kullanılır. Butip mouse da alt tarafta bir delik bulunur ve bu deligin icersinde yuvarlanan bir top vardır. Bu top iki adet silindire deger ve bunlari mouse un gittigi yere göre döndürür. Silindir üzerinde delikli bir daire vardır. Bu daire bir alıcı bir verici iki adet foto diyot arasında bulunur. Delikler silindirle beraber hareket ettigi icin yukarı ve asağı yönü belirler mouse un her hareketini bu sekilde algılar. Optik mouselar ise , mouse un altına konan "pad" e benzer bir yüzey üzerinde fare hareket ettirildiğinde, Yüzeyden ışık yansıtılır,bu ışıga göre fare bulunduğu noktayı anlar ve bu bilgiyi bilgisayara yollayarak okun hareketini saglar. Fareler genelde Pc'nin seri portuna takılarak kullanılır.Farelerin seri porta takılması 3 sekilde olmaktadır. IBM PS' fareler 6 pin mini-DIN konnektör, standart Pclerde ise fareler 9 pin ( DB9) ve 25 pin (DB25) konnektörler kullanmaktadır. Farelerin sisteme tanıtılması için bir yazılım gerekmektedir. Bu yazılım fare ile birliktedir.

4-) MainBoard (Ana kart ):

Ana kart, fiberglast tan yapılmış, üzerinde bakır yolların bulunduğu, genellikle koyu yesil bir levhadır. Ana kart üzerinde , mikro işlemci,bellek,genişleme yuvaları,BIOS ve diger yardımcı devreler yer almaktadır.Yardımcı devrelere örnek sistem saatidir.
Ana kart tüm sistemin temelidir. Diger kartlar ( I/O kartı,grafik kartı,vb.) ana kart üzerindeki genişleme yuvalarına takılır. "All in one" olarak adlandırılan bazı kartlar, kontrol kartı ve grafik kartını da kendi üzerlerinde taşımaktadır.
Ana kartlar üzerlerindeki veri yollarına görede isim alırlar. Örnegin : VESA local bus, ISA industry standart Architect ve PCI veri yolu .

5-) Mikro İşlemciler :

Mikro işlemciler kisaca CPU ( central Processing Unit / merkezi işlem birimi ) olarak adlandirilir. Bilgisayarin en onemli ogesidir. Bu nedenle beyine benzetilir. Bilgisayarin yapabilecegi tum komutlari verir. Tum hersey her birimi yönetir.
Mikro işlemcinin belirli zamanlarda ne yapacagini ise, klavye ,mouse gibi cevre birimleri yoluyla bilgisayar kullanicisi belirler. Kullanicinin komutlarini anlayan ,yorumlayan ve bu yoruma göre işlem yaparak kullanicinin istegini gercekleştiren mikroişlemcidir.
Günümüzde bir Mikroişlemcinin yaptigi işi , eskiden yüzlerce eleman (Transistor direnc vb.), büyük bir levhanin üzerinde bir araya gelerek yaparlar. Bu durum hem yer hemde işlem hizi bakimindan büyük sorunlar dogmaktadir.
Bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, bir zamnlar büyük bir levha üzerine yapilan yüzlerce devrenin yaptigi işi tek bir devrenin (integrated circuit/tümbileşik devre ) yapilanmasini saglamiştir. Bu devreler yonga olarak adlandirilir.Gelişmis bir mikro işlemciyi oluşturan yonga, yaklaşik üç milyon yada 6 milyon transistörden oluşuyor.

Örnek bir mikroişlemcinin özellikleri :

PENTIUM mikro işlemci :

*Üretim teknolojisi : Son ğeliştirilen yarı iletkenlerden 0.8 mikronluk BICMOS ve CMOS silikon teknolojisi ile üretilmiştir.
*Yapısındaki Transistör sayısı : 3.1 milyon
*Saat hızı : 60,66,75,90,100,120,133,150,166,200,233 MHz lerde.
*Veri yolu : 64 bit
*Adres yolu : 32 bit
*Pin Sayısı : 273
*Üstün mimari (super scalar architecture)
-2 kanallı işlem birimleri
-Paralel işlemciler icin tek saat
*8 KB'lik data önbellegi, 8 KB'lik kod ön belleği
*Gelişmiş dizayn (Advanced desing features )
*Çoklu mikroişlemci kullanim alt yapisi (Multi processor support )
*Dahili hata kontrol (Internal Error Dedection )
-İşlem hatalarının check edilmesi
-Kendi kendini test eder (Built-inself test )
-Eşlik bit'i ile hata bulma
*Komut uygulama zamanının degiştirilmesi (Improved Intsruction Execution Time)
*İşlemlerin izlenmesi
Veri Yolları (DATA BUS) :
Pc'de bütün işlemler mikro işlemci tarafindan yapilmaktadir. Bu işlemler icin
Kullanılacak veriler,Mikro işlemciye veri yolu adı verilen elektronik kanallardan gelmektedir. Çeşitli, veri yolu standartları :
ISA (Industry Standart Arcitecture/ Endustri Standartı Mimarisi ):
Standart 8 bitlik veri yoluna, 8 veri itini ve ek adres bitlerini iceren bir yol ilave edilmistir.ISA veriyolunun bu şeklide 8 bit yerine 16 bir iletilebilmesi saglanmiştir.
EISA (Enhanced Industry Standart Arcitecture / Geliştirilmiş Endustri Standarti mimarisidir ):
EISA 32 bit gercek veriyoludur. Mikro işlemci ile gercek 32 bit alişveriş yapabilmektedir.Artan performas kendini EISAVGA kartlarda gösterir.
MCA (Micro Channel Arhitecture /Mikro kanal mimarisi ):
MCA 32 bitlik bir veriyoludur. Buı standart sadece IBM PS/2 lerde kullanılır. IBM harici hiçbir standarta uygun degildir.
VESA (Video Electronics Standart Association / Video Elektronik Standartlar Derneği ):
VESA tarafından hazırlanan bir veriyolu standartidir. Bu standart VL Bus (Vesa Local Bus ) adıyla da anılmaktadır. Yerel veri Yolları anakart üzerinde mikro işlemciye doğrudan baglıdır. Mikro işlemci ile veriyolu arasında arabirim elamani olmaması iletişimi hizlandırıyor.
PCI ( Peripheral Component Interconnect ):
VESA ya rakip olarak üretilen bir yerel veriyolu standartıdır.PCI bir denetleyici ve hızlandırıcıdan oluşmaktadır. Bu hızlandırıcı yardımı ile tampon bellekteki veriler çevre birime yollanırken aynı anda bellekten yeni veriler alınır. Mikro işlemciden bagımsız calışmaktadır.

6-)Grafik Kartları :

Ekranda olusaçak görüntü; işlemci ile monitör arasinda bir arabirim olan grafik karti tarafindan toplanir.Bilgisayarin olusturdugu bilgiler, grafik karti tarafindan monitöre video sinyali olarak göderilir.
Dört ana bölümden oluşur :
*Ekran bellegi.
*video denetleyici.
*Video Ram.
*Karakter üreteci.
Grafik kartları çözünürlük ,renk ve hızlarına göre ayrılır.
*MDA (Monochrome Display Adapter )
PC'lerin ilk cıktıgında kullanılırdı .80 karakter alabilen, 25 satır görüntüleyen,4KB lık bir video RAM ı vardır.18.4 KHz yatay, 50 Hz düşey frekanslardadır.720x350 piksel çözünürlük.
*CGA (Color Graphics Adapter )
IBM tarafından üretilen ilk renkli karttır.16 renk göstermektedir.
16 renkte 640x100 piksel, 2 renkte 640x200 piksel cözünürlügü vardır. 15.7 yatay,60 Hz düşey frekanslardadır. 64KB video RAM'ı vardır.
*EGA (Enhanced Graphics Adapter)
EGA kartı, CGA dan sonra cıkarılmıştır gunumuzde kullanılmıyor.
*VGA ( Video Graphics Array)
Kullanılan en yaygın ve en iyi grafik kartıdır.Diger kartlara oranla en iyi görüntüyü verir. Diger kartlardan farklı olarak anolog sinyaller kullanır. 256 rek görüntüler.Video RAM 256 KB ile 'MB arasında degişmektedir.
*SVGA (Super Video Grapichs Array )
VGA kartın geliştirilmişir.16 renk ile 16milyon renk arasında renk kullanır. 512KB ile 64MB arasında degisen video RAM lı olanları vardır.
7-)Bellekler :

* RAM Bellek :

Bilgisayarlarda temel hafıza birimi RAM ( Random Acces Memory - Rastgele Erişimli Bellek)'dir. RAM'a okunur-yazılır bellek de denebilir. Ram'deki bilgilere erişim, disk ya da disketlerdeki bilgilere erişimden çok daha hızlıdır (ortalama 60, 70 ns). Ancak RAM'lerdeki bilgiler geçici olarak saklanır. Sistemi kapattığınızda bilgiler yok olacağından RAM''eki bilgilerin sabit kayıt ortamına aktarılması gerekmektedir.

* ROM Bellek:
ROM bellek, Read Only Memory, yani sadece okunur bellek anlamına gelmektedir. Bu bellek türünde bilgiler kalıcı olarak ROM yongasının içine kopyalanmıştır. Bu nedenle değiştirilmeleri olanaksızdır. ROM bilgisayarın fabrika çıkış sistem bilgilerini içermektedir. Ya da bir çevre birimine görevini bildiren işlevlere ve yazılımlara sahiptir.

8-) BIOS ve BIOS Setup İşlemleri:

Basic Input Output System yani temel giriş çikiş sistemi anlamina gelmektedir. BIOS bilgisayara bagli bulunan aygitlari belirlemek ve ilk kullanima hazirlamak için denetler. BIOS'un yaptigi iki işlem INT 11H (donati belirleme) ve INT 12H (bellek boyutunu belirleme)dir. Ön yükleyici içeren ilk disk sektörüne erişmek için ise INT 19H çaliştirir. Bu program disketteki (disk) bilgileri RAM'e yükler. Bu çogunlukla DOS (Disk Operation System)'tur. DOS'un yüklenmesi temel olarak "Comand Com, IOSYS.SYS, MSDOS.SYS" .

9-)Ön Bellekler :

Ön bellekler, ana hafıza ile mikroişlemci arasında bir tampon görevi yapan yüksek hızlı (15 ns) hafızalardır. Ön bellekler toplam performans üzerinde çok etkili önemli bir etkendir. Ön bellekler, sınırlı bir kapasiteye sahip oldukları icin, bu alanın dolması uzun sürmeyecektir. Ön bellege yer acmak icin hangi verinin atılacagına karar vermek zordur.

10-)SUPER I/O Kartlar :

Süper I/O kartları, üzerinde 1 paralel ,2 seri, 1game port, 1 FDD ve IDE arabirimi bulunduran PC yardımcı kartlarıdır.

11 Temmuz 2025, 00:19	#1
ExELaNCE 📸 Paylaşımcı Üye Kayıt Tarihi 22 Nisan 2025 Mesajlar: 296 Konular: 269 Cinsiyet: Beğeniler: 269 TZ Puanı : 10 Ruh Hali: 👔 Meslek: 🔯 Burç: Çevrimiçi Süre: 2 d 10 h 45 m Ortalama Çevrimiçi Süre: N/A @ExELaNCE	Bilgisayar Nedir? Bilgisayar Ne işe Yarar? 1.1 Bilgisayar Nedir? Bir kişisel bilgisayar (PC) basit olarak veri (data) işleyen bir makinedir. Tüm diğer makinelar gibi kendisine söylenen işleri yapar. Bilgisayar deyince masamızın üzerinde duran klavye, ekran ve ekranın altında bulunan kasa (case) dediğimiz bölümlerden oluşan bir makine aklımıza gelmektedir. Bu makinalar kişisel bilgisayar (Personel Computer) olarak adlandırılır. Birçok bilgisayar türü olmasına rağmen biz bilgisayar deyince Kişisel bilgisayar'ı kastetmekteyiz. 1.2 Bilgisayarın Gelişimi ve Tarihçesi Son 45-50 yıldır insanlığın hizmetinde olan bilgisayar, artık hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Bankalardan kartlarla para çekebilmemiz, elektronik bilgi-işlemle telefonlarla kaliteli görüşme yapabilmemiz ve burada sayamadığımız daha bir çok kolaylık hep bilgisayar sayesinde hayatımıza girmiştir. Okuma Parçası: Bilgisayar Teknolojisinin Hayatımıza Etkileri Bilgisayar kontrollü fabrikalar ile endüstrideki üretim patlamıştır. Günümüz ticareti, hızlı para transferi yapabilen banka bilgi işlem ortamı ile coğrafi sınır ve zaman farkı tanımaz hale gelmiştir. Sıradan bir öğrenci, Internet gibi bilgi ağları ile kütüphaneler dolusu bilgiye anında uluşabilmektedir. Medya, iletişim sektöründeki hızlı ses ve görüntü taşımacılığı ile dört bir yandan çevremizi kuşatarak yoğun bir bilgi bombardımanı yapmaktadır. Mimarlık ve mühendislik sektörü, hertürlü tasarım alanına uygun bilgisayar ve programlar ile üretim gücünü daha verimli kullanabilmektedir. Günümüzde görsel yönden zengin eğitim programları ile eğitim ve öğretim dünyasının oluşmasının sebebi bilgisayar teknolojisidir. Bilgisayar teknolojisindeki hızlı gelişmeyi daha iyi anlayabilmek için bir karşılaştırma yaparsak; bilgisayar teknolojisi gibi hava taşımacılığı teknolojisi de gelişseydi bakın neler olurdu; bugünkü sıradan 250 yolcu kapasiteli bir yolcu uçağının maliyeti ile 2000 kişi taşıyabilen bir uçak yapılabilir, bu uçakla İstanbul'dan New York'a yarım saatte gidilebilir ve yolculuk süresince sadece 2 litre yakıt harcanırdı. . İlk bilgisayar askeri uygulamalarda kullanılmak üzere 1940'larda Pensilvanıya Üniversitesinde üretildi. 18.000, adet elektronik tüp kullanılarak yapılan ilk elektronik bilgisayar ENIAC 30 ton ağırlığında, 167 m2 büyüklüğündeydi ve 150 KW güç harcıyordu. ENIAC saniyede 5000 toplama işlemi yapabiliyor fakat aşırı ısınma sebebiyle bir kaç dakika içinde arızalanıyordu. Zamanla boyutları küçülen bilgisayarın gelişen teknolojiyle beraber fiyatıda düştü. 1975 yılında üniversite ve büyük şirketler dışında kullanılabilecek kadar ucuz ilk bilgisayar ALTAIR 8800 satışa sunuldu. ALTAIR 8800'de ekran yerine oldukça kullanışsız bir panel, klavye yerine ise bir anahtar grubu bulunuyordu. Kullanışlı olmasa bile ALTAIR, bilgisayarın herkes tarafından alınabilecek kadar ucuz olabileceğini göstermesi bakımından önemli bir adımdır. 1977 yılında ilk kez piyasaya çıkan Apple bilgisayarları ise bir evin garajında iki arkadaş tarafından üretilmiştir. Ekran olarak televizyon kullanılmasına rağmen Apple'ın bir klavyesi vardı. Artık herkesin sahibi olabileceği kişisel bilgisayarlar (PC-Personel Computer) dönemi başlamış oldu70'lerin sonuna doğru kişisel bilgisayarların, elektronik sanayisinde yerinin büyük olacağı anlaşılınca, ileride bilgisayar dünyasının mavi devi olarak anılacak olan IBM, 1981 yılında ilk IBM PC'yi piyasaya sürdü. Dört yıl içinde bir milyon PC satıldı. 1980'lerinortasında bir çok firma IBM gibi bilg,isayar üretmeye başladı ancak bu bilgisayarlar "IBM uyumlu bilgisayar"lardı. IBM kendi ürününe benzer ürünler üreten firmalarla rekabet etmek zorunda kaldı. Günümüzde bir çok alanda kullanılan birbirinden farklı bilgisayarlar olmasına rağmen biz bilgisayar deyince IBM uyumlu PC (Personel Computer)'yi kastetmekteyiz. Bilgisayarlar kullanım alanlarına göre ikiye ayrılır: 1. Özel amaçlı bilgisayarlar: Hangi amaçla yapıldıysa sadece o alanda hizmet verebilen bilgisayarlardır. Elektronik müzik aletleri, robotlar, veya günlük hayatımızdaki elektronik çamaşır makinaları gibi ev araçlarını özel bilgisayarların kullanım alanlarına örnek gösterebiliriz 2. Genel amaçlı bilgisayarlar: Programlanacak her işi yapabilen bilgisayarlar. Aşağıda bu gruba giren bilgisayarlar sınıflandırılarak anlatılmıştır. a) Kişisel Bilgisayarlar (Personal Computer-PC) (veya Mikrobilgisayar): Genellikle tek kişi tarafından kullanılan bilgisayarlardır. Bu yüzden bu bilgisayarlara kişisel bilgisayar yani PC denir. Mikro bilgisayarlar 1970'li yıllardan sonra yaygınlaşmış ve bir çok kullanım alanı bulmuştur. Daha öncede belirtildiği gibi bizim üzerinde çalışacağımız, kullanımını öğreneceğimiz bilgisayar türü PC'dir. Öğrenilmesi ve kullanımı diğer bilgisayarlara kıyasla daha kolay olduğundan hemen hemen her yerde karşılaşabiliriz. b) Mini Bilgisayarlar (Frame): PC'nin aksine çok kullanıcı bir bilgisayar türüdür. Uygun bir klavye ve ekranla en fazla 100 kişi aynı anda kullanabilir. Banka şubelerindeki bilgisayar bu tür bilgisayarlara iyi bir örnektir. c) Ana bilgisayar (Main Frame): 100 kullanıcıdan daha fazlasına hizmet veren bilgisayarlardır. Çok büyük işyerlerinde kullanılır. d) Süper Bilgisayar: Kullanıcı sayısı çok olmamakla beraber çok yüksek işlem hızı gerektiren bilimsel çalışmalarda kullanılır. Büyük üniversiteler veya NASA gibi bilimsel kurumlarda kullanılmaktadır. Ülkemizde de TUBİTAK bir süper bilgisayar kurulması için çalışmalar başlatmıştır Okuma Parçası: Bilgisayarların Kullanım Alanları Ticari sahada; müşteri ve stok takibi ile muhasebe işlemlerinde, eğitimde; bilgiye daha kolay ulaşmak için bilgi bankası denilen eğitici-öğretici CD-ROM ve eğitim programlarını kullanmada, bankacılıkta; para takıbı ve transferi ile buna bağlı olan müşteri hizmetlerinde, tıpta; teşhisi kolaylaştırmak için araştırma, anket ve analizlerde, temel bilim dalları olan matematik, fizik, kimya biyolojide; araştırma çalışmalarında, sosyal bilim dallarında ise gözlemler sonucu elde edilen bilgilerin değerlendirilmesinde. haritacılık ve mimarlıkta; yüksek kaliteli çizimlerde, animasyon (çizgi film) çalışmalarında, film montaj ve efektlerinde, beste çalışmalarında, yazılı ve görsel medyada kısacası anlatmakla bitiremeyeceğimiz bir çok alanda ve tabi ki eğlence amaçlı oyun kullanımında bilgisayarlar vazgeçilmezdirBilgisayar teknolojisinin çok hızlı geliştiğinden daha önce bahsetmiştik. Günümüzde artık popüler iki bilim dalı olan genetik bilimi ile elektronik, yapay zekaya sahip organik bilgisayarlar üzerinde çalışmaktadırlar. Zaten 1980'lerin sonunda Japonya'da silikon elektronik bileşenlerin (transistör,diyot gibi), organik modelleri basit protein molekül gruplarından da olsa üretilmiştir. Birkaç yıldan beri tıpta yaşanılan gelişmeler (örneğin protez bir el ile insan beyninin iletişim kurmasında, tekerlekli sandalyeye komut vermede) insanoğlunun yaşamının gelecekte nasıl olacağı konusunda ipuçları vermektedir. Biz insanlar, bu yüzden bilgisayar teknolojisindeki ilerlemeleri birazda tedirginlikle takip etmekteyiz. 1.3 Girdi-İşlem-Çıktı Prensibi: Bir sistem eğer her seferinde aynı şekilde işlem görüyorsa çıkış yalnız girişe bağlıdır. Bu işlem donanım, yazılım ve çevre birimlerinden oluşan bütün bir bilgisayar sistemi için çok daha karmaşıktır. Bunun temel sebebi PC'nin girdi-işlem-çıktı prensibine göre çalışan birçok alt sistemden oluşuyor olmasıdır. Bir sistemin çıkışı (örneğin ekran kartının çıkış sinyali) bir diğer sistemin girişidir (bu durumda monitörün). Bilgi işleyen her sistemi en azından üç seviyeye ayırmak mümkündür: Girdi veya veri kabul etme, veri işleme ve sonuncu olarak çıktı olarak verilmesi. Eğer sistem bunlara ek olarak veriyi tutabiliyorsa veri saklama denen bir dördüncü bileşen daha bunlara eklenir. PC'nin içinde takılı veya dışarıdan ona bağlı cihazlar "Girdi ve Çıktı (I/O-Input/Output)", "İşlem(Processing)" veya "Saklama (Kaydetme) (Storage)" işlev gruplarından birine dahildir. 1.4 Bilgisayar Birimleri Arası Haberleşme : Bilgisayarda birimler arası haberleşme basit olarak elektriksel sinyalleşme ile olmaktadır. Bilgisayar birimleri birbirleriyle hepsi büyüklüğü 5 volt olan sinyallerler haberleşir. Zaman eşit aralıklara bölünmüştür. Buna birim zaman diyoruz. Örneğin Pentium 100 işlemcide işlemcinin dışında saniyenin 50 milyonda birine işlemci içinde ise 100 milyonda birine eşittir. Birim zamanda elektrik ya 5 volt yada 0 volt değerlerini alabilir. Bu durum matematiksel olarak 1 ve 0 durumlarına karşılık gelmektedir. İşte bu 1 veya 0 olma durumuna BIT denir. Sekiz tane bite ise BYTE (bayt) denir. Bilgisayar ortamında bir byte bir karakteri temsil eder. Bir disket 1,44 MB (Megabayt=Milyonbayt) kapasitesinde olduğuna göre bu demek ki bir diskete 1.440.000 karakter bilgi kaydedilebilir. Bilgisayarla ilgili bir çok cihazda (disket, harddisk, ekran kartı ve RAM) bu cihaza ait kapasite özellikleri Byte cinsinden belirtilmiştir. Kısaltma Açık Tanımı Yaklaşık Değeri Değeri KB Kilobyte 1.000 byte 2^10=1.024 byte MB Megabyte 1.000.000 byte 2^20=1.048.576 byte GB Gigabyte 1.000.000.000 byte 2^30=1.073.741.824 byte Yukaridaki şekilde byte ve katlarının daha iyi anlaşılması için günlük hayatımızdan örnekler verilmiştir. Bilgisayarla ilgili bir çok cihazda (disket, harddisk, ekran kartı ve RAM) bu cihaza ait kapasite özellikleri Byte cinsinden belirtilmiştir. 1.5 Donanım - Yazılım : Bilgisayar ortamı iki ana bileşene ayrılır. Bunlar Donanım (Hardware) ve Yazılım (Software) dir. Donanım denilince anlaşılması gereken bilgisayarın fiziki görünümüdür. Bunu açacak olursak bilgisayar kasası (ve içindekiler: anakart, RAM, ekran kartı vs.), ekran (veya monitör), klavye, mouse, yazıcı (printer), tarayıcı (scanner), hoparlör-mikrofon gibi birimler bilgisayar ortamının donanım bileşenini oluştururlar. Yazılım ise bilgisayarın kullandığı programların genel adıdır. Bu programlara ise örnek olarak işletim sistemleri, kelime işlemci programlar, elektronik tablolama programları ve tabi ki oyunları verebiliriz. Bir bilgisayarda verimli çalışmanın koşulu uygun donanıma uygun yazılımdır. Günümüz teknolojisine ait bir bilgisayar ile çalışırken kullanılan programlar yıllar öncesine ait ise yazılım gelişmelerine ayak uyduramamışız demektir. Tersine bir durum yani günümüze ait bir yazılım için mutlaka yeni bir bilgisayar gerekmektedir. Eski bilgisayarımızla sadece onun üretildiği döneme ait yazılımları verimli kullanabiliriz. Donanım teknolojisindeki gelişmeler yazılımların daha çok işlevinin olmasının sağlar, yazılım sektöründeki gelişmeler ise daha iyi bir donanıma ortam yaratır kısaca hem donanım hem de yazılım sektörü sürekli birbirlerinin sınırlarını zorlarlar. Okuma Parçası: Ergonomik Bir Çalışma Ortamı Nasıl Olmalı Ergonomik bir çalışma ortamı sağlığınız açısından önemlidir. Uzun süre klavye kullanmak, karpal tünel sendromu denilen bir rahatsızlığa yol açabilmektedir. Elinizi uzun süre doğal olmayan bir açıda tutmanız sonucu sinirler etkilenmekte ve acı vermektedir. Bundan sakınmak için yapabilecekleriniz şunlar: Öncelikle sandalye ve masanız rahat olmalı, dizleriniz 90 derece açıyla kıvrılmalı, klavyeyi kullanırken dirsekleriniz de yine 90 derecelik bir açı yapmalıdır. Klavyeniz için bir el desteği alırsanız, elleriniz bilekten yukarı ve aşağı doğru kıvrılmayacaktır. Fareniz için de yine el desteği olan bir fare altlığı almayı düşünün. Monitör göz hizasının biraz altında olmalı ve yaklaşık bir kol boyu kadar uzaklıkta durmalıdır. Monitöre bakarken gözlerinizi daha az kırparsınız ve gözleriniz daha çabuk yorulur. Bu nedenle sık sık mola vermeli, gözlerinizi uzağa odaklayarak dinlendirmelisiniz. Monitörün parlaklık ve kontrast ayarlarının aşırı değerlerlere getirilmesi, ayrıca ekrandan yansıyan çevredeki ışıklar gözlerinizi yoracaktır. Buna karşı bir ekran filtresi kullanabilirsiniz. Ekrandaki görüntünün interlaced (titreşimli) denilen şekilde oluşturulması da, özellikle titreşen floresan lambalar ışığında, gözlerinizi rahatsız edecektir. Bunu engellemek için ekran kartınızın ve monitörünüzün kullanım kitaplarına başvurun ve non-interlaced (titreşimsiz) modda çalışmasını sağlayın. Bilgisayar başında saatlerin nasıl geçtiğini farkedemeyebilirsiniz, ara sıra temiz hava almanız faydalı olacaktır. Eğer el bileklerinizde bir ağrı hissederseniz zaman geçirmeden bir doktora başvurun, çünkü durum daha fazla kötüleşmeden erken teşhisle önlem alınabilir. 1.6 Bir PC (Personel Computer - Kişisel Bilgisayar)'nin Görünümü Bir PC sistemi yandaki şekilde de görüldüğü gibi mönitör, bilgisayar kasası, klavye ve fareden oluşur. Bu birimler temel bir bilgisayar sisteminde olması gereken parçalardır. Bunların yanı sıra bu sisteme ek olarak yazıcı, oyun kolu (Joyistic), hoparlör-mikrofon, kamera, kesintisiz güç kaynağı ve tarayıcı gibi birimler takılabilir. Bilgisayar sisteminde Microsoft Windows işletim sistemi çıkmadan önce standart olarak fare bulunmuyordu. Windows grafik bir kullanıcı arabirimine sahip olduğundan bu arabirimden sadece fareyle yararlanılabileceği için farede artık temel birimler arasına katılmıştır. Daha önce bilgisayarın girdi-işlem-çıktı prensibiyle çalıştığı belirtilmişti. Buna göre girdi için gerekli olan giriş ortamı klavye ve fareden, çıktı için gerekli olan çıkış ortamı ekrandan ve işlem için gerekli olan ortam ise bilgisayar kasasından oluşmaktadır. Bu arada saklama (veya kayıt) ortamından da bahsedilmişti ki bu ortamın bileşenleri de yine bilgisayar kasasında bulunmaktadır. 1-) Monitör : Monitörler, çoğu zaman ekran olarakta bilinen,ğörüntüleri oluşturan,içeren ve sunan bir araçtır. Bilğisayarların çoğunda katod ışınlı monitörlerin görüntü oluşturma mantigi TV ile aynidir. LCD - Liquid Crystal Display - ve gaz plazma monitörler ise daha hafif ve az yer kapladiklari icin,çogunlukla taşinabilir sistemlerde kullanilirlar. Monitör,grafik kartlari ile bilgisayarin temel görüntü sisteminin bir parcasidir. 2-) Klavye : Klavye, bilgi girişi yapilan en yaygin girdi aygitidir. Klavyeler genelde bir daktiloya benzemektedir. Klavyeler cok cesitli olsalarda birbirlerine benzerler. F ve Q klavye olarak 2'ye ayrilir. Ençok kullanilan klavye Q klavyedir. Q klavyede türkce karakterler bulunmasina ragmen ingilizce yazima daha uygundur. F klavye ise türkçe yazim karakterlerine cok uygun olup daha once daktilo kullanip sonradan bilgisayara gecenlerin tercihidir. 3-) Mouse ( Fare ): Klavyeden sonra, bilgisayarlarda kullanılan en yaygın girdi aygıtıdır. Bilgisayar programlarinin özellikle windows altında çalışanları mouse gereksinimi duymaktadır.Burada icon adı verilen resimsel sembollere kliklenerek iconun ait oldugu program calısmaya başlar. Mouse muhendislikte ve herturlu grafik tasarim programlarinda oldukca sık kullanılır. Yaygın olarak iki tip mouse kullanilir .Mekanik ve optik olarak ikiye ayrilir. En fazla mekanik mouse kullanılır. Butip mouse da alt tarafta bir delik bulunur ve bu deligin icersinde yuvarlanan bir top vardır. Bu top iki adet silindire deger ve bunlari mouse un gittigi yere göre döndürür. Silindir üzerinde delikli bir daire vardır. Bu daire bir alıcı bir verici iki adet foto diyot arasında bulunur. Delikler silindirle beraber hareket ettigi icin yukarı ve asağı yönü belirler mouse un her hareketini bu sekilde algılar. Optik mouselar ise , mouse un altına konan "pad" e benzer bir yüzey üzerinde fare hareket ettirildiğinde, Yüzeyden ışık yansıtılır,bu ışıga göre fare bulunduğu noktayı anlar ve bu bilgiyi bilgisayara yollayarak okun hareketini saglar. Fareler genelde Pc'nin seri portuna takılarak kullanılır.Farelerin seri porta takılması 3 sekilde olmaktadır. IBM PS' fareler 6 pin mini-DIN konnektör, standart Pclerde ise fareler 9 pin ( DB9) ve 25 pin (DB25) konnektörler kullanmaktadır. Farelerin sisteme tanıtılması için bir yazılım gerekmektedir. Bu yazılım fare ile birliktedir. 4-) MainBoard (Ana kart ): Ana kart, fiberglast tan yapılmış, üzerinde bakır yolların bulunduğu, genellikle koyu yesil bir levhadır. Ana kart üzerinde , mikro işlemci,bellek,genişleme yuvaları,BIOS ve diger yardımcı devreler yer almaktadır.Yardımcı devrelere örnek sistem saatidir. Ana kart tüm sistemin temelidir. Diger kartlar ( I/O kartı,grafik kartı,vb.) ana kart üzerindeki genişleme yuvalarına takılır. "All in one" olarak adlandırılan bazı kartlar, kontrol kartı ve grafik kartını da kendi üzerlerinde taşımaktadır. Ana kartlar üzerlerindeki veri yollarına görede isim alırlar. Örnegin : VESA local bus, ISA industry standart Architect ve PCI veri yolu . 5-) Mikro İşlemciler : Mikro işlemciler kisaca CPU ( central Processing Unit / merkezi işlem birimi ) olarak adlandirilir. Bilgisayarin en onemli ogesidir. Bu nedenle beyine benzetilir. Bilgisayarin yapabilecegi tum komutlari verir. Tum hersey her birimi yönetir. Mikro işlemcinin belirli zamanlarda ne yapacagini ise, klavye ,mouse gibi cevre birimleri yoluyla bilgisayar kullanicisi belirler. Kullanicinin komutlarini anlayan ,yorumlayan ve bu yoruma göre işlem yaparak kullanicinin istegini gercekleştiren mikroişlemcidir. Günümüzde bir Mikroişlemcinin yaptigi işi , eskiden yüzlerce eleman (Transistor direnc vb.), büyük bir levhanin üzerinde bir araya gelerek yaparlar. Bu durum hem yer hemde işlem hizi bakimindan büyük sorunlar dogmaktadir. Bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, bir zamnlar büyük bir levha üzerine yapilan yüzlerce devrenin yaptigi işi tek bir devrenin (integrated circuit/tümbileşik devre ) yapilanmasini saglamiştir. Bu devreler yonga olarak adlandirilir.Gelişmis bir mikro işlemciyi oluşturan yonga, yaklaşik üç milyon yada 6 milyon transistörden oluşuyor. Örnek bir mikroişlemcinin özellikleri : PENTIUM mikro işlemci : Üretim teknolojisi : Son ğeliştirilen yarı iletkenlerden 0.8 mikronluk BICMOS ve CMOS silikon teknolojisi ile üretilmiştir. Yapısındaki Transistör sayısı : 3.1 milyon Saat hızı : 60,66,75,90,100,120,133,150,166,200,233 MHz lerde. Veri yolu : 64 bit Adres yolu : 32 bit Pin Sayısı : 273 Üstün mimari (super scalar architecture) -2 kanallı işlem birimleri -Paralel işlemciler icin tek saat 8 KB'lik data önbellegi, 8 KB'lik kod ön belleği Gelişmiş dizayn (Advanced desing features ) Çoklu mikroişlemci kullanim alt yapisi (Multi processor support ) Dahili hata kontrol (Internal Error Dedection ) -İşlem hatalarının check edilmesi -Kendi kendini test eder (Built-inself test ) -Eşlik bit'i ile hata bulma Komut uygulama zamanının degiştirilmesi (Improved Intsruction Execution Time) İşlemlerin izlenmesi Veri Yolları (DATA BUS) : Pc'de bütün işlemler mikro işlemci tarafindan yapilmaktadir. Bu işlemler icin Kullanılacak veriler,Mikro işlemciye veri yolu adı verilen elektronik kanallardan gelmektedir. Çeşitli, veri yolu standartları : ISA (Industry Standart Arcitecture/ Endustri Standartı Mimarisi ): Standart 8 bitlik veri yoluna, 8 veri itini ve ek adres bitlerini iceren bir yol ilave edilmistir.ISA veriyolunun bu şeklide 8 bit yerine 16 bir iletilebilmesi saglanmiştir. EISA (Enhanced Industry Standart Arcitecture / Geliştirilmiş Endustri Standarti mimarisidir ): EISA 32 bit gercek veriyoludur. Mikro işlemci ile gercek 32 bit alişveriş yapabilmektedir.Artan performas kendini EISAVGA kartlarda gösterir. MCA (Micro Channel Arhitecture /Mikro kanal mimarisi ): MCA 32 bitlik bir veriyoludur. Buı standart sadece IBM PS/2 lerde kullanılır. IBM harici hiçbir standarta uygun degildir. VESA (Video Electronics Standart Association / Video Elektronik Standartlar Derneği ): VESA tarafından hazırlanan bir veriyolu standartidir. Bu standart VL Bus (Vesa Local Bus ) adıyla da anılmaktadır. Yerel veri Yolları anakart üzerinde mikro işlemciye doğrudan baglıdır. Mikro işlemci ile veriyolu arasında arabirim elamani olmaması iletişimi hizlandırıyor. PCI ( Peripheral Component Interconnect ): VESA ya rakip olarak üretilen bir yerel veriyolu standartıdır.PCI bir denetleyici ve hızlandırıcıdan oluşmaktadır. Bu hızlandırıcı yardımı ile tampon bellekteki veriler çevre birime yollanırken aynı anda bellekten yeni veriler alınır. Mikro işlemciden bagımsız calışmaktadır. 6-)Grafik Kartları : Ekranda olusaçak görüntü; işlemci ile monitör arasinda bir arabirim olan grafik karti tarafindan toplanir.Bilgisayarin olusturdugu bilgiler, grafik karti tarafindan monitöre video sinyali olarak göderilir. Dört ana bölümden oluşur : Ekran bellegi. video denetleyici. Video Ram. Karakter üreteci. Grafik kartları çözünürlük ,renk ve hızlarına göre ayrılır. MDA (Monochrome Display Adapter ) PC'lerin ilk cıktıgında kullanılırdı .80 karakter alabilen, 25 satır görüntüleyen,4KB lık bir video RAM ı vardır.18.4 KHz yatay, 50 Hz düşey frekanslardadır.720x350 piksel çözünürlük. CGA (Color Graphics Adapter ) IBM tarafından üretilen ilk renkli karttır.16 renk göstermektedir. 16 renkte 640x100 piksel, 2 renkte 640x200 piksel cözünürlügü vardır. 15.7 yatay,60 Hz düşey frekanslardadır. 64KB video RAM'ı vardır. EGA (Enhanced Graphics Adapter) EGA kartı, CGA dan sonra cıkarılmıştır gunumuzde kullanılmıyor. VGA ( Video Graphics Array) Kullanılan en yaygın ve en iyi grafik kartıdır.Diger kartlara oranla en iyi görüntüyü verir. Diger kartlardan farklı olarak anolog sinyaller kullanır. 256 rek görüntüler.Video RAM 256 KB ile 'MB arasında degişmektedir. SVGA (Super Video Grapichs Array ) VGA kartın geliştirilmişir.16 renk ile 16milyon renk arasında renk kullanır. 512KB ile 64MB arasında degisen video RAM lı olanları vardır. 7-)Bellekler : * RAM Bellek : Bilgisayarlarda temel hafıza birimi RAM ( Random Acces Memory - Rastgele Erişimli Bellek)'dir. RAM'a okunur-yazılır bellek de denebilir. Ram'deki bilgilere erişim, disk ya da disketlerdeki bilgilere erişimden çok daha hızlıdır (ortalama 60, 70 ns). Ancak RAM'lerdeki bilgiler geçici olarak saklanır. Sistemi kapattığınızda bilgiler yok olacağından RAM''eki bilgilerin sabit kayıt ortamına aktarılması gerekmektedir. * ROM Bellek: ROM bellek, Read Only Memory, yani sadece okunur bellek anlamına gelmektedir. Bu bellek türünde bilgiler kalıcı olarak ROM yongasının içine kopyalanmıştır. Bu nedenle değiştirilmeleri olanaksızdır. ROM bilgisayarın fabrika çıkış sistem bilgilerini içermektedir. Ya da bir çevre birimine görevini bildiren işlevlere ve yazılımlara sahiptir. 8-) BIOS ve BIOS Setup İşlemleri: Basic Input Output System yani temel giriş çikiş sistemi anlamina gelmektedir. BIOS bilgisayara bagli bulunan aygitlari belirlemek ve ilk kullanima hazirlamak için denetler. BIOS'un yaptigi iki işlem INT 11H (donati belirleme) ve INT 12H (bellek boyutunu belirleme)dir. Ön yükleyici içeren ilk disk sektörüne erişmek için ise INT 19H çaliştirir. Bu program disketteki (disk) bilgileri RAM'e yükler. Bu çogunlukla DOS (Disk Operation System)'tur. DOS'un yüklenmesi temel olarak "Comand Com, IOSYS.SYS, MSDOS.SYS" . 9-)Ön Bellekler : Ön bellekler, ana hafıza ile mikroişlemci arasında bir tampon görevi yapan yüksek hızlı (15 ns) hafızalardır. Ön bellekler toplam performans üzerinde çok etkili önemli bir etkendir. Ön bellekler, sınırlı bir kapasiteye sahip oldukları icin, bu alanın dolması uzun sürmeyecektir. Ön bellege yer acmak icin hangi verinin atılacagına karar vermek zordur. 10-)SUPER I/O Kartlar : Süper I/O kartları, üzerinde 1 paralel ,2 seri, 1game port, 1 FDD ve IDE arabirimi bulunduran PC yardımcı kartlarıdır.