Tek bir mineral, koca Çin hanedanlarını çökertti

[ExELaNCE]

Çin gibi devasa bir imparatorluk düşünün. Teknoloji desen var, disiplin desen en üst seviyede, nüfus zaten saymakla bitmez… Ama iş süvari birliklerine gelince ortada büyük bir problem var: Atlar resmen çelimsiz, hastalıklı ve güçsüz!

Yüzyıllar boyunca Çin hükümetleri, güçlü savaş atlarına sahip olmak için kuzeydeki bozkır halklarından sürekli at satın almak zorunda kaldı. E hani koskoca imparatorluktunuz? Kendi atınızı yetiştiremiyor musunuz?

Meğer sebep topraktaki selenyum eksikliğiymiş! Sarı ve Yangtze Nehirleri’nin çevresindeki topraklar, hayvan sağlığı için kritik öneme sahip bu minerali neredeyse hiç barındırmıyordu. Hal böyle olunca Çin atları cılız, Moğol ve Mançu atları ise adeta savaş makineleri gibi oluyordu. Sonuç? Çin, 13. yüzyılda Moğollara, 17. yüzyılda da Mançulara yenildi ve ülke iki kez tamamen el değiştirdi. Bir mineralin, devasa imparatorlukları nasıl dize getirdiğini görmek gerçekten inanılmaz!