Dua Nedir?

Dua kelime olarak; çağırmak, seslenmek, istemek, yardım talep etmek, Allah’a karşı yalvarış, Allah’tan hayır ve rahmet dilemek gibi anlamlara gelir. Kur’an-ı Kerim’de ise; kimi ayetlerde ibadet[1] , kimilerinde yardım istemek[2] , kimilerinde de talep[3] manalarında kullanılmıştır.

Istılah manası olarak ise dua; kulun, bir şeyin olmasını veya olmamasını, gerekli şart ve edeplerine uygun olarak, acz ve ihtiyacını ifade eden bir dille, Allahu Teâla’dan istemesidir.

KUR’AN’DA DUÂ

Kur’an-ı Kerim’de dua ile ilgili bir çok ayet bulunmaktadır. Konuyla ilgili ayetlerin bir kısmında peygamberlerin ve salih insanların dualarından bahsedilirken, diğer bir kısmında da insanların Allah’a dua etmeleri emredilmiş, duanın usûlü, adab ve tesiri üzerinde durulmuştur. Bunlardan bazıları şöyledir:

“Kullarım sana beni sorunca (haber ver ki) işte ben muhakkak yakınım. Bana dua edince, ben o dua edenin davetine icabet ederim. O halde onlar da Bana hakkıyla iman etsinler ki, maksatlarına ulaşabilsinler.”[4]



“Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, size icabet (ve duanızı kabul) edeyim.”[5]

“De ki: Dua ve ilticanız olmasaydı Rabbim size değer verir miydi?”[6]


PEYGAMBERİMİZİN SÜNNETİNDE DUÂ

Hz. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah'ı zikretme hususunda yaratılmışların en üstünü idi. Sükût edip susması da, konuşması da Allah'ı zikretmesiydi. Dua onun hayatında adeta bir yaşam tarzına dönüşmüştü. Hz. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem birçok hadislerinde duanın önemini belirtmektedir. Bu hadislerden bazıları şunlardır:

“Rabbimiz hayâ ve kerem sahibidir. Kulu kendine el kaldır(ıp yalvar)dığı vakit onun iki elini boş çevirmekten haya eder.”[7]

“Dua rahmet kapılarının anahtarı, mü’minin silahı, dinin direğidir. Dua ibadettir, ibadetin özüdür.”[8]

“Kim şiddet(li hadiseler) ve sıkıntı(lı zamanlar)larda duasını Allah’ın kabul etmesini severse, iyilik (ve bolluk) vakitlerinde duayı çok yapsın.”[9]


YAHUDİLİK VE HRİSTİYANLIKTA DUÂ


Yahudilikte günlük, haftalık, yıllık dua ve ibadetler vardır. Günde üç defa dua zamanı bulunmaktadır. Bunlar; sabah, öğleden sonra güneş batıncaya kadar olan zaman ve akşamdır. Bu günlük dualar, tek olduğu gibi mabedde de toplu olarak yapılabilir. Dua esnasında eski ahitteki kitaplardan parçalar okunur. Hahamların kendilerine has kıyafetleri vardır. Yahudiler ayakları bitiştirmek, diz çökmek, baş eğmek, elleri göğe doğru açmak ve Kudüs'e yönelmek suretiyle dua ederler.

Hristiyanlıkta da günlük, haftalık ve yıllık dualar vardır. Sabah ve akşam yapılan dualar için tespit edilmiş bir vakit yoktur. Toplu ibadeti papazlar ve diğer ruhaniler idare ederler. Duada İncil ve ilahiler okunur. Dualar diz çökerek ve yerlere kapanarak olur. Bu, duanın konusuna bağlıdır. Hristiyanlıkta dua, Tanrı'ya ulaşma, O'nu tanıma ve vicdanın sesi olarak nitelendirilir.


PSİKOLOJİK ve RUHSAL YÖNDEN DUÂ


Duanın çok yönlü psikolojik etkileri, gerek teorik gerekse tecrübî gözlemler seviyesinde açıklığa kavuşmuştur. Samimi inanç sürdüğü sürece, kişi üzerinde duanın etkisi kesin ve mutlaktır. Duanın gerçek etkisi dua fiiliyle teselli bulmadadır. Dua ile insan iradesi Allah'ın iradesine uyar ve ona tabi olur.

Dua, kişide iradî bir canlanmaya yol açarak her şeyden önce sıkıntıyı ortadan kaldırır. Durumlar ve olaylar üzerine büyük bir estetik güç ve etkiye sahip kılar. Dua sayesinde eşyanın anlamı gittikçe artan bir şekilde keşfedilir. Dua, kişide zihnî, manevî ve ahlakî güçlerin daha iyi kullanılmasına, yücelip güçlenmesine, ümit ve inancın canlanmasına, endişe, sıkıntı ve korkunun yatışmasına ve kişiliğin en üst derecede bütünleşmesine imkan sağlayan bir etki gücüne sahiptir.

Hatırdan hiç çıkarmamak gerekir ki, ruhun da beden gibi birçok ihtiyaçları vardır. Tatmin edilmemiş sonsuz istek ve arzularımız şuur altına atılarak, bizde umulmayan zamanlarda çeşitli buhranlara, çeşitli iç sıkıntılara yol açar. Dua ile en gizli, en mahrem duygularımızı dile getirir, içimizi boşaltır, ümidimizi kuvvetlendirir, korkularımızı hafifletiriz. İçimize eşsiz bir rahatlık verir, gerginlikleri gideririz. Duasız bir insan, ışıksız bir mahzene benzer. Dua ile kendimizi Allah'a daha yakın hissederiz. Duasız insan, yalnızlığın karanlık hapsi içinde çırpınan bir zavallıdır. Dua ile benlik davranışlarını aşabiliriz. Çünkü dua; engel ve uzaklıklar tanımaz, zaman ve mekânlar ona engel olamaz. Dua ile sonsuz aczimizi yüce Allah'ın sonsuz kudretine bağlama saadetine ereriz. Dua ile ruh gücünü kanatlandırırız. Duada kendi gücümüzle değil, Allah'ın sonsuz gücüyle meydan okuruz.


SAĞLIK AÇISINDAN DUÂ


Tarih boyunca duanın bedensel ve ruhsal hastalıklar üzerinde çok büyük tesiri olduğu bilinmektedir. Bir çok din psikoloğu, duanın mükemmel bir tedavi vasıtası olduğunu belirlemiş bulunmaktadır.

Bedensel rahatsızlıkların tedavisinde de duanın, şifa ile sonuçlanan olumlu etkileri meydana getirdiği, bilimsel gözlemlere dayalı olarak ileri sürülmektedir. Esasen, her türlü hastalığın tedavisinde, gerek hasta, gerekse hekim açısından önem taşıyan hususların başında, şüphesiz ki; "hastanın maneviyatını güçlendirme ve moralini yükseltme" gelmektedir. Birçok ağır vakalarda, inançlı ya da tecrübeli hekimler, hastalarına öncelikle dua etmelerini tavsiye etmektedirler.